ปรางค์กู่ ปราสาทหินสมัยขอม สถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ของจังหวัดชัยภูมิ

ปรางค์กู่

ตั้งอยู่ที่บ้านหนองบัว ตำบลในเมือง จากตัวเมืองใช้ทางหลวงหมายเลข ๒๐๒ (ชัยภูมิ-บัวใหญ่) ประมาณ ๑ กิโลเมตร มีทางแยกขวาเข้าปรางค์กู่ตามทางหลวง ๒๑๕๘ เป็นระยะทางอีก ๒ กิโลเมตร

ปรางค์กู่เป็นปราสาทหินสมัยขอมที่มีแผนผังและลักษณะเช่นเดียวกับปราสาทอื่นที่เป็น อโรคยาศาล หรือสถานพยาบาลที่สร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ นั่นคือ มีปรางค์ประธานอยู่ตรงกลาง ๑ องค์ วิหาร หรือบรรณาลัยด้านหน้า ๑ หลัง ล้อมรอบด้วยกำแพงศิลาแลง นอกกำแพงตรงมุมทิศตะวันออกเฉียงเหนือมีสระน้ำ ๑ สระ ปรางค์ประธานมีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด ๕ เมตร ย่อมุมไม้สิบสอง ด้านหน้ามีประตูเข้าออกทำเป็นมุขยื่นออกมา ผนังปรางค์อีก ๓ ด้านเป็นประตูหลอก เหนือประตูหลอกด้านทิศเหนือยังคงมีทับหลังติดอยู่ จำหลักภาพตรงกลางเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งปางสมาธิเหนือหน้ากาล ซึ่งจับท่อนพวงมาลัยไว้ด้วยมือทั้งสองข้าง ด้านหน้ามีทับหลังเช่นกันแต่ลบเลือนไปมาก ที่ช่องประตูหลอกด้านทิศเหนือมีพระพุทธรูปศิลาปางสมาธิ ศิลปะแบบทวารวดี สูง ๑.๗๕ เมตร ประดิษฐานอยู่ โดยเคลื่อนย้ายมาจากที่อื่น ชาวชัยภูมิให้การเคารพสักการะ มีการจัดงานประจำปีในช่วงกลางเดือน ๕ ของทุกปี จากลักษณะการก่อสร้างโบราณสถานปรางค์กู่ ซึ่งประกอบไปด้วยกำแพงแก้วก่อสร้างจากศิลาแลงล้อมรอบ เว้นทางเข้าด้านทิศตะวันออกซึ่งทำเป็นโคปุระขนาดใหญ่ ภายในกำแพงแก้วมีปรางค์กู่ประธาน ๑ หลังและที่บริเวณมุมด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ มีวิหาร ๑ หลัง รวมทั้งภายนอกกำแพงแก้วด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ มีสระน้ำขนาดใหญ่สร้างด้วยศิลาแลงเป็นชั้น ๆ ลงไปทำให้กล่าวได้ว่าเป็นลักษณะของสิ่งก่อสร้างที่เรียกว่า “อโรคยาศาล”หรือโรงพยาบาลที่สร้างขึ้นในสมัยของพระเจ้าวรมันที่ ๗ ในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘ ตามหลักฐานที่ปราสาทในจารึกปราสาทตาเมือนโต๊ด อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งมีลักษณะการก่อสร้างเหมือนกับปรางค์กู่แบบนี้

หลักฐานการจารึกที่พบกล่าวว่า 

พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ โปรดให้สร้างอโรคยาศาลขึ้นในอาณาเขตของพระองค์มากกว่า ๑๐๒ แห่ง เพื่อให้เป็นที่รักษาพยาบาลประชาชนตามชุมชนต่าง ๆ ภายใต้พระบารมีของพระโพธิ์สัตว์ภษัชคุรุไวฑูรยะ และ อโรคยาศาลแต่ละแห่งนี้จะมีผู้เฝ้าดูแลรักษา พราหมณ์ผู้ประกอบพิธีและรายชื่อยาสมุนไพรต่างๆ เป็นจำนวนมาก

ในบริเวณปรางค์กู่ พบชิ้นส่วนของทับหลังตกอยู่ รวมทั้งยังติดตั้งอยู่เหนือกรอบประตูด้านทิศเหนือ สลักเป็นรูปคริลูรต์ ตามคติความเชื่อเกี่ยวกับพุทธศาสนามหายาน นอกจากนี้ยังพบพระพุทธรูปหินทรายสลักแบบศิลปะทาวรดีแต่มีการต่อเติมบริเวณเศียรพระ ซึงน่าจะมีการเคลื่อนย้ายจากที่อื่นมาไว้ที่ปรางค์กู่แห่งนี้
ความสำคัญของปรางค์กู่ นอกเหนือจากการเป็นโรงพยาบาลที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งในภาคอีสานยังเป็นมรดกทางด้านศิลปวัฒนธรรมอันสำคัญยิ่งแห่งหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ ที่สมควรจะช่วยกันอนุรักษ์ไว้เป็นมรดกทางด้านศิลปวัฒนธรรมของชาติสืบไป

ปรางค์กู่ จังหวัดชัยภูมิ

ปรางค์กู่ จังหวัดชัยภูมิ ปรางค์กู่ จังหวัดชัยภูมิ ปรางค์กู่ จังหวัดชัยภูมิ ปรางค์กู่ จังหวัดชัยภูมิ

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *